3. Renk ‘‘Vietnam – Kamboçya’’
Sergi koordinatörü: Mustafa Uzel
Fotoğrafçılar: Ali Baba (Muammer Yanmaz), Adnan Sarı, Atilla Ercel, Avşar Gülener, Ayşegül Uğurlu, Başak Duru, Can Emre, Defne Arsel, Deniz İlter, Esin Barutçu, Fahriye Ürkmez, Feyza Elvanoğlu, Gülsevim Kahraman, Ilgın Erarslan Yanmaz, Mustafa Uzel, Ömer Sanda, Teoman Cimit, A. Tolga İlter, Suat Şahin, Yusuf Benlevi.
Bu sergi, 40 Renk Fotoğraf Projesi’nin üçüncü rengi olan Vietnam – Kamboçya’da, 5 – 16 Ocak 2011 tarihleri arasında yapılan gezi sırasında çekilen fotoğraflardan oluşuyor.
Güneydoğu Asya’da binlerce yıllık bir kültüre ve rüya gibi manzaralara sahip, Çin Denizi ile dağlar arasındaki ülke Vietnam... Hanoi Kenti ve sömürge mimarisi ile Tonkin, Kızıl Nehir, Hoa Lu, ‘sampan’larla eşşiz bir doğanın içinde yapılan gezi ve Ha Long Körfezi'nin ‘Jonk’ ahşap tekneleriyle gezilen soylu manzaraları... Eski Saygon, yeni Ho Chi Minh Kenti, uçsuz bucaksız yeşil pirinç tarlaları, Vietnam savaşının en yoğun yaşandığı Cu Chi kırsal bölgesi… Vietnamlıların Ho Chi Minh liderliğinde sömürgeciliğe karşı yaptıkları şavaş, 1954 yılında Fransızların ülkenin kuzey-batısındaki Dien Bien Phu'da yenilmeleriyle sonuçlandı. Cenevre anlaşmasına göre ülke 17.ci paralelden itibaren ikiye bölündü.Kuzeydeki komünist milliyetçiler Vietnam Demokratik Cumhuriyetini, güneydeki antikomünist Diem ise Güney Vietnam Cumhuriyeti’ni kurdular. 1955’de hileli seçimler ve hemen çekilen Fransızların yerine gelen Amerikalıların yardımıyla Diem, son imparator Bao Dai'yi saf dışı bıraktılar. 1964 yılında Kuzey Vietnam devriye botlarının Amerikan savaş gemisi ‘Maddox’a ateş açtığı gerekçesi ile Amerika kuzeyi bombalamaya başladı. Komunistlerle savaşmak üzere bölgeye yüz binlerce Amerikan askeri gönderildi. Ancak savaşta ölen, işkenceye maruz kalan asker görüntüleri; köy baskınlarında, napalm bombalamaları sırasında ölen, biyolojik saldırılara maruz kalan mağdur sivil halk görüntüleri ABD kamuoyunda savaşa olan desteğin azalmasına neden oldu. 1975 yılında Vietkonglar’ın güneyin o zamanki adıyla başkenti Saygon’u ele geçirdiler.Vietnam 1.5 milyon yurtdaşını ve zehirlenerek kullanılmaz hale gelen topraklarının 1/3’ünü yitirmesine rağmen savaştan galip çıktı. 1975 yılında Kuzey ve Güney Vietnam birleşti. Amerikalılar ise bölgede 53 bin ölü bırakırken, savaş sonrası eve dönen askerlerin bir o kadarı da intihar etti. Vietnamlılar zamanında düşmanın Amerikan halkı değil Amerikan Hükümeti olduğunu söyledikleri için kin gütmüyorlar. Ayrıca, ABD ile iyi ilişkiler kurmanın kendilerine ekonomik ve siyasi yararlar getireceği gerçeğini de göz ardı etmiyorlar.Bugün Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti'nde tek yasal parti iktidardaki Vietnam Komunist Partisi’dir. Rejimin geleneklerinin aksine serbest piyasa ekonomisini benimseyen Vietnam, Güneydoğu Asya’nın büyük hızla gelişen bir ülkesi haline gelmiştir. Ancak fakirlik hala en büyük problem ve siyasi ve bireysel özgürlükler ekonomik özgürlükler kadar gelişemediği için bugünün Vietnam’ında siyasi iktidarın halk üzerindeki yasakçı ve baskıcı zihniyeti devam etmektedir.Vietnam gezisi boyunca fotoğraf bizim için bu acılarla dolu bir tarihi olan ama umutlu ve güleryüzlü Vietnam halkının dünyasına bir nebze de olsa yakınlaşmamızı sağladı…Yine Güneydoğu Asya’da bulunan Kamboçya ise, yaşayanlarının hayatlarını Mekong nehrinin ve Tonle Sap gölünün ritmine göre ayarladıkları küçük bir ülke. Buna karşın Khmer İmparatorluğunun ve harika Angkor tapınaklarının azameti gezenlere unutamayacakları renkler sergilemekte...Birçok Kamboçyalı, kendisini Khmer olarak tanımlıyor. Khmer'lerin Angkor İmparatorluğu, Güneydoğu Asya'nın büyük bölümüne yayılarak 10. ve 13. yüzyıllar arasında en parlak dönemini yaşadı. Daha sonra, Tayland ve Cham, yani şimdiki Vietnam, tarafından yapılan saldırılar imparatorluğu zayıflatıp uzun bir gerileme döneminin başlamasına yol açtı.Bu dönemi takiben 1863 yılında, dönemin Kamboçya kralının ülkeyi Fransız mandasına sokması ile 1887 yılında ülke Fransız Hinduçin'in bir parçası oldu. II. Dünya Savaşı'nda Japon işgalinin ardından, Kamboçya, 1949 yılında Fransız Birliği'nin içerisinde bağımsız hale geldi ve 1953 yılında tamamen bağımsız oldu. 1969 yılından itibaren Kuzey ve Güney Vietnam arasındaki bağlantıyı kesmek ve Kamboçya’daki Vietkong’ların üstlenmesini bahane eden ABD Kamboçya’yı bombalamaya başladı. 1974 yılına kadar süren ve bugün hala etkileri görülen zehirli kimyasal ve biyolijik silahlarla bombalama, tarımla geçinen ve zaten fakir olan nüfusu sefalete sürükledi. Köylü nüfusu mecburen şehre göçtü. 1970'de Prens Sihanuk, ABD yanlısı bir darbeyle indirildi ve 1975 yılında ABD desteği ile arkasında 70 binlik bir askeri güce ulaşan Pol Pot başkanlığındaki Khmer Rouge kuvvetleri Phonom Penh’i ele geçirdi. Şehir bir gecede boşaltıldı. Yüksek eğitim seviyesine sahip de halk yanına hiçbir şey almalarına izin verilmeden köylere geri göçe ve ağır koşullarda tarlalarda çalışmaya zorlandı.Pol Pot'un jenosid projesinin ismi 'pracheachon thmey', yani yeni bir halk, veya yeni bir insan tipinin yaratılması idi. Pol Pot’ a göre kendisi ve bir kaç arkadaşı dışında herkes haindi. Devletin tüm kurumlarında çalışan asker, bürokrat, diplomat, doktor, profesör, bilim adamı, akademisyen, din adamı, gazeteci, yazar, kısacası düşünüp tartışabilecek, eli kalem tutan, okuma yazması olan veya 'gözlüklü' herkes önce ağır işkencelerden geçirilip ardından da aile fertleriyle birlikte çok hunharca katledildiler. Pol Pot başkanlığındaki Khmer Rouge rejimi sırasında, en az 1.5 milyon Kamboçyalı idam edildi, şiddet ya da açlık gibi nedenlerle hayatını kaybetti.Aralık 1978'deki Vietnam müdahalesi ile Khmer Rouge kırsal kesime sürüldü ve 10 yıl süren Vietnam işgali başladı ve 1991’de imzalan barış antlaşması ile 1993’de serbest seçimlere gidildi. Khmer Rouge'un son üyeleri 1999 yılının başlarında teslim oldu. Bugün hala mayınlarla döşenmiş en riskli ülkelerden biri olan monarşik Kamboçya trajik tarihine, yakın tarihinde yaşanmış korkunç soykırıma, imkansızlıklar içindeki fakir halkına, yaşam koşullarının ağırlığına rağmen tarıma bağlı ekonomisini turizm kaynakları ile güçlendirmeye, yeniden varolmaya çalışıyor. Kamboçya gezimiz boyunca yaşanmış olan acıların izlerine fotoğraf ile tanık olup, insanoğlunun acımasızlığı karşısında ve hala bu acılara dayanmaya, dünya ile yeniden barışmaya çalışan bir halkla karşılaştık.
40 Renk Fotoğraf Projesi Fikret Atalay, Muammer Yanmaz ve Teoman Cimit tarafından yürütülen bir projedir. Amacı; hızla değişen dünyayı, gezilere katılan fotoğrafçılar aracılığıyla bir nebze olsun belgeleyip gelecek kuşaklara aktarabilmektir. Adı gibi 40 geziden oluşacak bu proje ile dünyanın çok farklı ve renkli kültürleri, fotoğraflar aracılığı ile izleyicileri ile buluşacak.
Fotoğraf baskıları Difoport’un katkıları ile gerçekleştirilmiştir.
